Een wolkenkratzer is meer dan een hoog gebouw. Het is een symbool van menselijke ambitie, technisch vernuft en de wens om steeds verder te gaan. De eerste echte hoogbouw verscheen aan het einde van de negentiende eeuw in de Verenigde Staten. Steden als Chicago en New York hadden weinig ruimte op de grond, maar volop ruimte naar boven. Zo begon een bouwstijl die de skyline van steden wereldwijd voor altijd veranderde.
De geschiedenis van de hoge toren
Het verhaal van de moderne hoogbouw begint in Chicago, rond 1885. De uitvinding van het stalen skelet maakte het mogelijk om gebouwen veel hoger te bouwen dan voorheen. Daarvoor waren dikke stenen muren nodig om het gewicht te dragen, maar met staal kon dat veel slanker. De lift speelde ook een grote rol. Zonder lift had niemand zin om tientallen trappen te lopen. Dankzij deze twee uitvindingen groeiden gebouwen al snel tot tientallen verdiepingen. New York trok daarna alle aandacht met iconische torens zoals het Empire State Building, dat in 1931 werd geopend en lang het hoogste gebouw ter wereld was. De wedstrijd om hoogte was begonnen.
Hoe een wolkenkrabber wordt gebouwd
Zo’n hoog gebouw neerzetten vraagt om veel meer dan staal en beton. Een stabiele fundering is het begin. In veel grote steden gaan de palen tientallen meters de grond in om op rotsbodem te rusten. Daarboven rijst een stalen of betonnen constructie op die bestand moet zijn tegen wind, aardbevingen en het eigen gewicht. Hoe hoger het gebouw, hoe sterker de wind aan de top. Daarom bouwen ingenieurs zogeheten winddempers in, grote gewichten die trillingen opvangen. Glas speelt een grote rol in de buitenkant. Moderne torens zijn vaak volledig bedekt met glas, wat licht toelaat maar ook isolatie biedt. Elke verdieping is zorgvuldig gepland voor elektriciteit, water, ventilatie en brandveiligheid.
De hoogste gebouwen van nu
De Burj Khalifa in Dubai is momenteel het hoogste gebouw ter wereld, met een hoogte van meer dan 828 meter. Het gebouw telt 163 verdiepingen en bevat woningen, kantoren en een hotel. Op de 124e verdieping bevindt zich een uitkijkplatform met een weids uitzicht over de woestijnstad. Andere bekende hoge torens zijn de Shanghai Tower in China en de Abraj Al Bait Clock Tower in Saoedi Arabië. In Europa zijn hoge torens minder gebruikelijk, maar ze bestaan zeker. De Shard in Londen steekt met 310 meter ver boven de stad uit. Parijs heeft de Tour Montparnasse, een toren van 210 meter die lang het enige echte hoogbouwgebouw in de stad was. De toren wordt momenteel gerenoveerd en tijdelijk niet bezocht. Europa heeft strengere regels voor hoogbouw, zeker in historische stadscentra.
Hoogbouw en de toekomst van steden
Steden groeien en ruimte wordt schaars. Hoge gebouwen zijn een manier om veel mensen en bedrijven op een klein oppervlak te huisvesten. Dat klinkt praktisch, maar er zitten ook nadelen aan. Torens kosten enorm veel energie, zowel om te bouwen als om te verwarmen, koelen en verlichten. Architecten zoeken steeds naar manieren om gebouwen duurzamer te maken. Denk aan zonnepanelen op de gevel, groene daken en systemen die regenwater opvangen. In Singapore en Aziatische steden experimenten ontwerpers met torens vol beplanting, soms verticale tuinen over de hele hoogte van het gebouw. De toekomst van de wolkenkrabber ligt niet alleen in hoogte, maar ook in hoe slim en groen zo’n gebouw is. Toch blijft hoogte een aantrekkingskracht uitoefenen. Mensen willen ver kijken, hoog reiken en indruk maken. Dat gevoel heeft de bouw van torens altijd aangedreven en zal dat waarschijnlijk blijven doen.
Veelgestelde vragen
Vanaf welke hoogte spreek je van een wolkenkrabber?
Er is geen officiële grens, maar in de bouwwereld wordt een gebouw vanaf ongeveer 150 meter vaak een wolkenkrabber genoemd. Sommige organisaties hanteren 100 meter als grens. Gebouwen boven de 300 meter worden ook wel supertorens genoemd.
Waarom bouwen veel landen in Azië zulke hoge torens?
In landen als China, de Verenigde Arabische Emiraten en Zuid Korea groeiden steden de afgelopen decennia heel snel. Er was behoefte aan veel ruimte voor kantoren en woningen, maar de beschikbare grond was beperkt. Bouwen in de hoogte was een logische keuze, mede mogelijk gemaakt door grote investeringen en snelle bouwmethodes.
Zijn hoge gebouwen gevaarlijk bij aardbevingen?
Moderne hoge gebouwen in aardbevingsgevoelige gebieden zijn speciaal ontworpen om trillingen op te vangen. Ze zijn niet stijf, maar juist een beetje flexibel, zodat ze mee kunnen bewegen met de grond. Met de juiste constructie zijn ze veiliger dan oudere, stijve gebouwen van steen of beton.
Wat is het hoogste gebouw van Europa?
Het hoogste gebouw van Europa is de Lakhta Center in Sint Petersburg in Rusland. Deze toren is 462 meter hoog en werd in 2018 voltooid. Als je alleen naar de Europese Unie kijkt, staat de Varso Tower in Warschau op de eerste plaats met een hoogte van 310 meter inclusief de antenne.